Akıcı Fikir Nehri Yazılar

Kaşmir sıcak tutar mı? Bir kışın içinde kalan hikâye Hoze olarak bu yazımızda “Kaşmir sıcak tutar mı” konusunu masaya yatırıyoruz. Keyifli okumalar! Kayseri’nin kışı başka olur. Bunu dışarıdan gelen biri “soğuk şehir” diye özetler geçer ama burada yaşayan bilir; soğuk sadece hava değildir, bazen insanın içine de işler. O sabah da öyle bir sabahtı. Camın arkasındaki dünya bembeyazdı ve ben elimde yarım kalmış bir günlük sayfasıyla oturuyordum. “Kaşmir sıcak tutar mı?” diye yazmıştım sayfanın köşesine. Garip bir soru gibi duruyor ama o an benim için bir ceket meselesinden çok daha fazlasıydı. Bir hatıranın, bir vedanın ve içimde hâlâ tam kapanmamış…

Anlatıların geçmişten bugüne taşınma biçimini anlamak, yalnızca tarihsel olayları değil, o olayların bugünkü dilde nasıl yeniden üretildiğini de kavramayı sağlar. “İstanbul Antalya kaç TL?” Sorusunun Tarihsel Bir Metin Olarak Okunması İstanbul ile Antalya arasındaki mesafeyi sorgulayan “İstanbul Antalya kaç TL?” ifadesi, yüzeyde modern bir ulaşım fiyatı sorusu gibi görünür. Ancak bu ifade, tarih boyunca değişen hareket rejimlerinin, ticaret yollarının, ulaşım teknolojilerinin ve toplumsal hayal gücünün bir yoğunlaşmış biçimi olarak da okunabilir. Bir fiyat sorusu, aslında insanın mekânla kurduğu ilişkinin ekonomik değil kültürel bir özetidir. Osmanlı Dönemi: Mesafenin Para ile Değil Zaman ile Ölçüldüğü Çağ Osmanlı İmparatorluğu döneminde İstanbul’dan Antalya’ya uzanan…

İshale kibarca ne denir? Dilin, bedenin ve zihnin kesiştiği görünmez alan İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken en çok dikkatimi çeken şeylerden biri, bedenin en “doğal” süreçlerinin bile dil aracılığıyla yeniden şekillendirilmesidir. Bazı deneyimler vardır ki biyolojik olarak son derece sıradandır, fakat toplumsal bağlamda neredeyse birer “ifade mühendisliği” gerektirir. Sindirim sistemiyle ilgili durumlar da bunlardan biridir. İnsanlar, özellikle de “ishal” gibi doğrudan ve bedensel çağrışımı güçlü bir durumu ifade ederken, çoğu zaman daha yumuşak, dolaylı ya da örtük ifadeler kullanır. “Mide rahatsızlığı”, “tuvalet problemi”, “sindirim bozukluğu”, hatta “pek iyi değilim” gibi ifadeler bu örtük dilin parçalarıdır. Peki neden? Bu sorunun cevabı yalnızca…

Merhaba! Hoze sayfasında bugün “Kaç tane çay fabrikası var” konusunu tüm yönleriyle ele alıyoruz. Zeka Seven Ne Denir? Kavramın Dil, Duygu ve Toplum Arasında Değişen Anlamı Konya’da yaşayan 26 yaşında biri olarak, gün içinde hem mühendislik hesaplarıyla hem de sosyal bilimlerin insanı sorgulayan tarafıyla uğraşıyorum. Garip bir ikilik bu. Bir tarafta netlik arayan bir akıl var, diğer tarafta insanın karmaşasını anlamaya çalışan bir zihin. “Zeka seven ne denir?” sorusu da tam bu ikiliğin ortasında bir yerde duruyor aslında. İçimdeki mühendis hemen diyor ki: “Buna net bir tanım bulmalıyız.” İçimdeki insan tarafı ise gülümsüyor: “Belki de tek bir tanım yoktur.” Zeka…

İsâr Kavramına Psikolojik Bir Yaklaşım: Osmanlıca Bir Kelimenin İnsan Zihnindeki Yankısı İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken çoğu zaman kelimelerin taşıdığı tarihsel yükü gözden kaçırdığım olur. Bir kavramın kökenine indikçe, sadece dilsel bir anlam değil, aynı zamanda insan zihninin nasıl düşündüğüne, nasıl hissettiğine ve nasıl seçimler yaptığına dair izler bulurum. Osmanlıca metinlerde karşıma çıkan “isâr” kavramı da bu türden bir zihinsel kapı aralıyor. Başkasını kendine tercih etmek, kendi ihtiyacından vazgeçip ötekine alan açmak… Bu davranışın sadece ahlaki bir ideal değil, aynı zamanda derin bir psikolojik süreç olduğunu düşündükçe konu daha da karmaşık hale geliyor. Çünkü burada hem bilişsel bir hesaplama, hem duygusal…

Bir Kelimeyi Ararken Başlayan Merak: “Kuzenin eş anlamlısı ne?” Bazı kelimeler vardır, günlük hayatın içinde sık sık kullanılır ama bir anda durup düşündüğünde karşısında net bir cevap bulamazsın. “Kuzen” de onlardan biri. Bir sohbetin ortasında, bir yazı yazarken ya da bir aile hikâyesini anlatırken zihne takılan o küçük soru belirir: “Kuzenin eş anlamlısı ne?” Bir anda çocukluk anıları gelir akla. Yaz tatillerinde aynı sofraya oturulan, bayram sabahlarında kapı kapı dolaşılan, bazen kardeş gibi büyüyen ama aslında “aynı çekirdek aile”den olmayan o insanlar… Ama dil, bu kadar tanıdık bir ilişkiyi bile tek bir kelimeyle her zaman açıklamaz. Bu yazı, tam da…

Geçmişi anlamak, bugünün şehir yaşamındaki en sıradan görünen uygulamaların bile aslında uzun bir toplumsal ve siyasal birikimin ürünü olduğunu fark etmeyi sağlar. Antalya’da Bayramda Ulaşımın Ücretsizliği: Güncel Bir Uygulamanın Tarihsel Arka Planı Kentsel kamusal hizmetlerin dönüşümü ve bayram geleneği Antalya’da bayram dönemlerinde toplu taşımanın ücretsiz olması, yalnızca güncel bir belediye kararı olarak okunamaz. Bu tür uygulamalar, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan kamusal alan anlayışının, şehirleşmenin ve sosyal devlet fikrinin geçirdiği dönüşümlerin bir sonucudur. Kamusal ulaşımın “bayramda ücretsiz olması” fikri, aslında toplumun ortak değer üretme biçimlerinin modern şehir yönetimine yansımasıdır. Tarihsel bağlamda bayramlar, yalnızca dini ritüeller değil, aynı zamanda sosyal eşitliğin geçici olarak…