Oradaki ki nasıl yazılır?
Hoze ziyaretçileri için hazırladığımız bu makalede “Oradaki ki nasıl yazılır” konusunu sade bir dille anlatıyoruz.
Bir kelimenin peşine düşen geceler
Kayseri’de yaşıyorum. 25 yaşındayım ve kendimi bildim bileli kelimelerin içinde kayboluyorum. İnsanlar bunu abartı sanıyor ama değil; gerçekten bazı geceler sadece bir kelimenin doğru yazılışını düşünerek sabaha kadar uyuyamadığım oluyor. En çok da “ki” eki…
“Oradaki ki nasıl yazılır?” diye defalarca yazdığım defter sayfalarım var. Bazen bir cümle kuruyorum, sonra durup o küçücük ekin doğru yerde olup olmadığını kontrol ediyorum. Çünkü biliyorum ki yanlış bir “ki”, sadece dilbilgisi hatası değil; bazen bir duygunun yanlış anlaşılması gibi geliyor bana.
O gün de öyleydi. Dışarıda Kayseri’nin sert soğuğu vardı. Pencereden baktığımda Erciyes’in üstüne çöken gri bulutlar, içimdeki karmaşayı daha da büyütüyordu. Elimde kahvem, masamda eski bir defter… Ve yine o soru: “Oradaki ki nasıl yazılır?”
Bir kütüphane köşesinde başlayan hikâye
Her şey aslında üniversitenin kütüphanesinde başladı. Sessizliğin içinde kalem sesleri bile yankılanırken, ben en arkadaki masaya oturmuştum. O gün sınav çalışmıyordum. Sadece yazıyordum. Duygularımı, yarım kalmış cümleleri, içimde birikenleri…
Yan masada biri vardı. İsmini bilmiyordum ama yazdığı notlarda hep “ki”li cümleler dikkatimi çekiyordu. Bir defasında şöyle yazdığını görmüştüm:
“Biliyorum ki bir gün her şey geçecek.”
O cümlede bir şey vardı. Basit ama ağır. Sanki içindeki umutla kırgınlık aynı anda nefes alıyordu. O an içimden “Oradaki ki nasıl yazılır?” diye geçirdim. Çünkü o cümledeki “ki” bana sadece bir ek gibi gelmedi; bir bağ, bir tutunma hali gibi geldi.
Günlerce onu izledim. Kütüphanede hep aynı saatte geliyordu. Ben de aynı saatte. Ama hiç konuşmadık. Sadece yazdık. Belki de birbirimize değil, kelimelere bakıyorduk.
“Ki”nin yanlış yazıldığı bir mesaj
Bir gün telefonuma bir mesaj geldi. Uzun zamandır konuşmadığım bir arkadaştan. Mesajda şöyle yazıyordu:
“Biliyorumki artık görüşmek istemiyorsun.”
Bir anda durdum. Gözüm mesajdaki hataya takıldı. Evet, belki asıl canımı acıtan şey o değildi ama yine de içimde bir şey kırıldı.
“Oradaki ki nasıl yazılır?” diye mırıldandım kendi kendime. Çünkü o küçük hata, sanki cümlenin duygusunu da bozmuştu. Sanki o mesajın içindeki kırgınlık bile eksik yazılmıştı.
Cevap vermedim. Uzun süre ekrana baktım. İçimde garip bir boşluk vardı. İnsan bazen bir kelimenin yanlış yazılmasına bile üzülüyor. Çünkü o yanlış, aslında başka bir yanlışın üstünü örtüyor gibi geliyor.
O gece defterime şunu yazdım:
“Bazı insanlar ‘ki’yi ayrı yazmayı unutuyor ama ben bazı ayrılıkları hiç unutamıyorum.”
Ve yine aynı soru: Oradaki ki nasıl yazılır?
Bir ayrılığın içinde kaybolan cümleler
Daha Fazlası İçin: Kulak kanaması için ilk yardım nasıl yapılır ?
Zaman geçti. Kütüphanedeki o kişiyle hiç konuşmadık. Ama bir gün, kitaplarını toplarken göz göze geldik. Çok kısa bir andı. Ama içimde uzun sürdü.
O an, sanki bütün cümlelerim durdu. Ne söyleyeceğimi bilemedim. O da öyle baktı. Sonra gitti.
Arkasından bakarken düşündüm: Bazı insanlar cümlelerin içinde eksik kalır. Tıpkı yanlış yazılmış bir “ki” gibi… Ne tam bitmiştir, ne de doğru başlamıştır.
O gün eve döndüğümde içimde bir kırılma vardı. Defterimi açtım ve yazdım:
“Bazen bir cümleyi düzeltmek istersin ama artık o cümle senin değildir.”
Ve yine o soru zihnime yapıştı: Oradaki ki nasıl yazılır?
Dilbilgisi değil, bir kalp meselesi
İnsanlar bana “neden bu kadar takılıyorsun?” diye soruyor. “Ki işte, bağlaç, ek, ne fark eder?”
Ama fark ediyor. En azından benim için ediyor.
Çünkü ben kelimeleri sadece yazmıyorum, yaşıyorum. “Ki” bazen bir umut oluyor, bazen bir pişmanlık. Bazen de bir cümleyi ayakta tutan tek şey.
Bir gün Türkçe çalışırken öğretmenimiz şöyle demişti: “Ki eki bazen bitişik yazılır, bazen ayrı.”
O an aklımdan geçen şey çok netti: İnsan duyguları da öyle. Bazen bitişik, bazen ayrı.
İşte o yüzden “Oradaki ki nasıl yazılır?” sorusu benim için sadece bir dilbilgisi sorusu değil. Bir hayat sorusu.
Defter sayfalarında büyüyen yalnızlık
Geceleri defterime yazdıkça yalnızlığım büyüyordu. Ama garip bir şekilde bu beni korkutmuyordu. Aksine, rahatlatıyordu.
Bir sayfada şöyle yazmışım:
“Oradaki ki nasıl yazılır bilmiyorum ama içimdeki eksiklik hep ayrı yazılıyor.”
O cümleyi yazdıktan sonra uzun süre kalemi bırakamadım. Çünkü bazı cümleler yazıldıktan sonra insanı bırakmıyor.
Kayseri’nin geceleri sessizdir. O sessizlikte kendi sesini daha net duyarsın. Ben de kendi iç sesimi duydukça daha çok yazdım. Daha çok düşündüm. Daha çok kırıldım.
Ama her şeye rağmen yazmayı bırakmadım.
Bir gün gelen küçük bir cevap
Kütüphanedeki o kişiyle aylar sonra tesadüfen karşılaştım. Bu sefer sadece baktık. Ama bu bakış farklıydı. İçinde yarım kalmış bir şey vardı.
Yanımdan geçerken sadece şunu söyledi:
“Biliyorum ki bazı cümleler yarım kalmalı.”
O an donup kaldım. İçimde bir şey çözüldü ama aynı anda başka bir şey bağlandı.
Eve gidince defterimi açtım ve uzun uzun düşündüm. “Oradaki ki nasıl yazılır?” sorusu artık daha derindi. Çünkü artık biliyordum ki bazı “ki”ler doğru yazılsa bile eksik hissediliyordu.
Son sayfa: kelimelerin bıraktığı iz
Şimdi geriye dönüp baktığımda, o kelimenin peşinde koşarken aslında kendi duygularımın peşinde koştuğumu görüyorum.
“Oradaki ki nasıl yazılır?” sorusu bana sadece yazımı öğretmedi. İnsanları, suskunlukları, yarım kalmış bakışları da öğretti.
Bazen bir kelime yanlış yazılır ama insan doğru hisseder. Bazen de her şey doğru yazılır ama içi eksik kalır.
Ben hâlâ yazıyorum. Defterler doluyor, kalemler bitiyor, geceler uzuyor.
Ama o soru hâlâ orada duruyor:
Oradaki ki nasıl yazılır?
Belki de cevap hiç yazım kurallarında değildi. Belki de cevap, o kelimeyi hangi duyguyla yazdığımdı.
Hoze olarak “Oradaki ki nasıl yazılır” konusunda hazırladığımız bu içeriğin beğeninizi kazandığını umuyoruz. Bir sonraki yazıda buluşmak üzere!